Kronik hastalıklar, uzun bir zaman dilimi boyunca devam eden ve yavaş ilerleyen tıbbi durumlar olarak kabul edilir. Bulaşıcı olmayan bu hastalıklar, vücudun düzgün şekilde çalışmasını etkiler ve kalp krizi, felç, kanser ve böbrek hastalıkları gibi çeşitli sağlık komplikasyonlarına yol açabilir. Bu nedenle erken ölüm riski önemli ölçüde artmaktadır.
Bu hastalıklar Arap dünyasında karar vericiler ve sağlık ile tıp stratejilerini belirleyenler için büyük bir meydan okuma oluşturmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerin ekonomilerini olumsuz etkiler; üretkenlik kaybına ve sağlık harcamalarının artmasına neden olur. Aynı zamanda küresel bir sorundur. Dünya Sağlık Örgütü’nün 2020 yılında yayımladığı rapora göre, bulaşıcı olmayan kronik hastalıklar dünya genelindeki ölümlerin başlıca nedenidir ve aynı yıl kaydedilen ölümlerin %75’ini oluşturmaktadır. Raporda ayrıca, 2000 yılından bu yana ortalama insan ömrünün altı yıl arttığı, ancak kronik hastalıkların 20 yıl öncesine kıyasla daha fazla ölüme neden olduğu belirtilmiştir.
Table of Contents
ToggleKronik (Bulaşıcı Olmayan) Hastalıklar Nedir?
Bulaşıcı olmayan hastalıklar, kronik hastalıklar olarak da bilinir ve başka bir ifadeyle “sessiz katil” olarak adlandırılabilir. Uzun süre devam eden bu hastalıklar; genetik, fizyolojik, çevresel ve davranışsal faktörlerin birleşimi sonucu ortaya çıkar. Bulaşıcı olmayan hastalıklar, özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşayan nüfusu orantısız şekilde etkilemektedir. Dünya genelinde bu hastalıklardan kaynaklanan ölümlerin dörtte üçünden fazlası, yaklaşık 31 milyon ölüm, bu ülkelerde gerçekleşmektedir.
Son dönemde, bazıları kilo vermek, bazıları kilo almak, kolesterolü düşürmek veya uzun ve sağlıklı bir yaşam sürmek amacıyla uygulanan pek çok beslenme sistemi ortaya çıkmıştır. Bu diyetlerin bir kısmı iştahı azaltmaya, bir kısmı ise alınan kalori, karbonhidrat veya yağ miktarını düşürmeye odaklanmaktadır ve en uygun yaklaşım…
Afetlerden Etkilenen Ülkelerin Kronik Hastalıklarla Mücadelesi
Onlarca ülke, kronik hastalıklar da dâhil olmak üzere çeşitli sağlık sorunlarıyla karşı karşıyadır. Bu hastalıklar; kalp ve damar hastalıkları, kanser, diyabet ve kronik solunum yolu hastalıklarını kapsamaktadır. Bu sorunlardan etkilenen ülkeler arasında Afganistan, Somali, Burkina Faso, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Haiti, Orta Afrika Cumhuriyeti, Yemen, Suriye, Irak ve Filistin yer almaktadır.
Bu nedenle, Suriye’de devam eden felaketlere ilişkin bazı detayları birlikte ele alalım.
Lübnan’daki Suriyeli mülteciler, gerekli sağlık hizmetlerine erişimde giderek artan engellerle karşı karşıyadır. Bunun başlıca nedenleri arasında zorla geri gönderilme söylentileri yer almaktadır. Birçok Suriyeli mülteci, Suriye’ye sınır dışı edilme korkusu nedeniyle hastanelere ve kliniklere gitmekten çekinmektedir. Hareket özgürlüklerine getirilen kısıtlamalar, mülteci kamplarının aşırı kalabalık olması ve çoğu mültecinin sağlık hizmeti masraflarını karşılayacak mali kaynaklardan yoksun olması da durumu daha da zorlaştırmaktadır.
Tüm bu faktörler, Lübnan’daki Suriyeli mültecilerin ihtiyaç duydukları sağlık hizmetlerine erişimini güçleştirmektedir. Bu durum, yaşadıkları sağlık sorunlarının daha da kötüleşmesine ve ölüm riskinin artmasına yol açabilmektedir.
Bazı Kronik Hastalık Türleri
Afetlerden etkilenen ülkeler, kronik hastalıkların yönetimi ve kontrolü konusunda birçok zorlukla karşılaşmaktadır. Bu hastalıklar arasında şunlar yer almaktadır:
- Kalp ve damar hastalıkları: Koroner kalp hastalıkları ve yüksek tansiyon gibi kalp-damar hastalıkları yaygın kronik hastalardandır. Afetlerden etkilenen ülkeler, gerekli sağlık hizmetlerini sunmakta ve tanı ile tedavi için modern ilaç ve teknolojilere erişimde zorlanabilir.
- Diyabet: Afetlerden etkilenen ülkelerde diyabetle ilgili zorluklar artabilir. Hastalar sürekli bakıma ve düzenli ilaç ile tıbbi sarf malzemelerine ihtiyaç duyar.
- Solunum yolu hastalıkları: Astım ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı gibi kronik solunum yolu hastalıklarının yaygınlığı artabilir. Zor koşullar ve sağlık kaynaklarının yetersizliği, gerekli tedavi ve bakıma erişimi güçleştirir.
- Kısırlık ve beslenme hastalıkları: Afet bölgelerinde kısırlık ve yetersiz beslenme sorunları artabilir. Hamile kadınlar ve çocuklar için gerekli bakımın sağlanması ve yeterli beslenmeye erişim zorlaşır.
- Kanser: Afetlerden etkilenen ülkelerde stres ve kötü sağlık koşulları, kanser görülme oranlarını ve gerekli tedaviye erişimi olumsuz etkileyebilir.
Kronik Hastalıkların Özellikleri Nelerdir?
Uzun süre devam eder veya ömür boyu sürebilir.
Vücudun birçok bölümünü etkiler, çeşitli belirtilere yol açabilir ve erken sakatlık ile ölüme neden olabilir.
Kronik hastalıklar uzun süre devam eder
Genellikle altı ay veya daha uzun sürer ve birçok vakada yaşam boyu devam eder. Bu durum, uzun süreli bakım ve sürekli tedavi gerektirir.
Aşamalı ilerleme
Kronik hastalıklar, birden fazla aşamada yavaş yavaş gelişir. Tekrarlayan iyileşme ve kötüleşme dönemleri görülebilir ve zamanla hastalığın şiddeti artabilir.
Hayati fonksiyonlar üzerindeki etkisi
Kronik hastalıklar, vücudun ve farklı organların işlevlerini etkiler. Kardiyovasküler sistem, solunum sistemi, sinir sistemi, sindirim sistemi ve diğer hayati sistemler zarar görebilir.
Tekrarlayan belirtiler
Kronik hastalıklar genellikle tekrarlayan ve sürekli belirtilerle birlikte seyreder. Bu belirtiler arasında kronik ağrı, sürekli yorgunluk, multipl skleroz, kronik eklem iltihabı ve hastanın yaşam kalitesini etkileyen diğer semptomlar yer alır.
Çok boyutlu yönetim gerektirir
Sürekli yapıları nedeniyle kronik hastalıklar çok boyutlu bir yönetim gerektirir. Bu; yaşam tarzı değişikliklerini, uygun ilaç kullanımını, sürekli öz bakımı ve sağlık ekibiyle düzenli takibi kapsar.
Günlük yaşam üzerindeki etkisi
Kronik hastalıklar hastaların yaşamını önemli ölçüde etkiler. Günlük temel aktiviteleri yerine getirmekte, çalışmakta ve sosyal etkileşimde bulunmakta zorluk yaşayabilirler. Ayrıca psikolojik ve duygusal etkilerle karşı karşıya kalabilirler.
Ayrıca bu hastalıkların tedavisi, sağlık hizmetleri açısından çoğu zaman yüksek maliyetlidir ve tedavi yaşam boyu sürebilir.
Kronik Hastalıklarla Mücadele Stratejileri
Farkındalık
Kronik hastalıkların riskleri ve bunlardan korunma yolları konusunda farkındalığın artırılması gerekmektedir. Bu kapsamda kamuoyu bilinçlendirme kampanyaları ve okullarda ile toplumlarda eğitim programları önemlidir.
Korunma
Birçok kronik hastalık, sağlıklı bir yaşam tarzı benimseyerek önlenebilir. Dengeli beslenme ve düzenli fiziksel aktivite bunun temel unsurlarıdır.
Erken teşhis
Düzenli tıbbi kontroller yoluyla erken teşhis mümkündür. Erken teşhis, tedavi sonuçlarını iyileştirebilir ve komplikasyonların önlenmesine yardımcı olur.
Tedavi
Birçok kronik hastalık tedavi edilebilir; ancak tedavi uzun süre devam edebilir. Bu nedenle kronik hastalığı olan kişilerin, doktorun önerdiği tedavi planına uyması büyük önem taşır.
Hastalık yönetimi
Hastalık yönetimi, kronik hastalığı olan bireylerin yaşam kalitesini artırabilir. Bu; sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, gerekli ilaçların kullanımı ve aile ile arkadaşlardan destek alınmasını içerebilir.
Kronik Hastalık Risklerini Azaltmada Medics’in Rolü
Medics Kurumu, afetlerden etkilenen ülkelerde yaşayan insanların sağlığını iyileştirmek amacıyla çeşitli projeler yürütmektedir. Bu projeler; mültecilerin, savaş ve çatışmalardan etkilenen kişilerin ve zayıf ekonomilere sahip ülkelerde yaygın olan hastalıkların sağlık durumlarına odaklanmaktadır. Medics, kronik hastalıkların riskleri ve korunma yolları konusunda farkındalık oluşturmakta, hastaların sağlık hizmetlerine erişimini iyileştirmekte, araştırmaları desteklemekte ve sağlık personelini kronik hastalığı olan bireylerin bakımı konusunda eğitmektedir.


